01
РаспространённостьТаралуыPrevalence
Региональный разрыв в 15 разАймақтар арасындағы 15 еселік айырмашылықA 15-fold regional gap
По данным на 1 апреля 2026 года средний показатель по стране — 0,35% среди населения 15–49 лет. За этой цифрой скрывается значительный разброс: ВКО превышает Кызылординскую область почти в 15 раз.2026 жылдың 1 сәуіріндегі деректер бойынша ел бойынша орта көрсеткіш 15–49 жас тобында 0,35% құрайды. Бұл санның артында үлкен айырмашылық жатыр: ШҚО Қызылорда облысынан шамамен 15 есе асады.As of April 1, 2026, the national average is 0.35% among the 15–49 age group. Behind this figure lies a significant disparity: East Kazakhstan exceeds Kyzylorda region by nearly 15 times.
Распространённость ВИЧ по регионам РК — 01.04.2026, возраст 15–49 лет (%)ҚР өңірлері бойынша АИТВ таралуы — 01.04.2026, 15–49 жас (%)HIV prevalence by region — 01.04.2026, ages 15–49 (%)
ВКО (1,01%)ШҚО (1,01%)East Kazakhstan (1.01%) превышает порог 1%, который ВОЗ использует как индикатор концентрированной эпидемии среди общего населения. Официального объявления эпидемии в регионе не было. ЖЫО жалпы халық арасындағы шоғырланған эпидемияның индикаторы ретінде пайдаланатын 1% шегінен асады. Аймақта ресми эпидемия жариялау болған жоқ. exceeds the 1% threshold WHO uses as an indicator of a concentrated epidemic in the general population. No official epidemic declaration has been issued for the region.
Северо-восточные регионы — ВКО, Карагандинская, Павлодарская — исторически были центрами индустриального развития с высокой концентрацией населения и более ранним распространением инъекционного наркопотребления. Это отражается в сегодняшних показателях, даже несмотря на то, что доля инъекционного пути передачи сократилась по всей стране.Солтүстік-шығыс аймақтар — ШҚО, Қарағанды, Павлодар — тарихи тұрғыдан инъекциялық есірткі тұтынудың ертерек таралуымен индустриалды даму орталықтары болды. Бұл инъекциялық берілу үлесі бүкіл ел бойынша азайғанына қарамастан бүгінгі көрсеткіштерде көрінеді.The northeastern regions — East Kazakhstan, Karaganda, Pavlodar — were historically industrial centres with dense populations and earlier spread of injection drug use. This legacy is reflected in today's figures, even as the injection transmission share has declined nationally.
Источник: КНЦДИЗ МЗ РК, апрель 2026Дереккөз: ҚР ДСМ ҚТДИҒО, 2026 сәуірSource: NCDI MH RK, April 2026
Новые случаи ВИЧ — 6 месяцев 2025 года, граждане РК (абсолютные числа)Жаңа АИТВ жағдайлары — 2025 жылдың 6 айы, ҚР азаматтары (абсолютті сандар)New HIV cases — first 6 months of 2025, RK citizens (absolute numbers)
Алматы лидирует по абсолютному числу случаев — 598 за полгода, или почти каждый шестой новый случай в стране. Однако это отражает численность населения мегаполиса. В пересчёте на долю жителей ВКО остаётся эпицентром — показатель распространённости там в два раза выше, чем в Алматы.Алматы абсолютті жағдайлар санынан жетекші — жарты жылда 598, яғни елдегі жаңа жағдайлардың шамамен алтыдан бірі. Алайда бұл мегаполистің халық санын көрсетеді. Тұрғын үлесіне қайта есептегенде ШҚО эпицентр болып қала береді — таралу көрсеткіші Алматыдан екі есе жоғары.Almaty leads in absolute case numbers — 598 in six months, nearly one in six new cases nationally. However, this reflects the city's population size. Per capita, East Kazakhstan remains the epicentre — its prevalence rate is twice that of Almaty.
Источник: КНЦДИЗ МЗ РК, 2025 · Абсолютные числа отражают размер населения, а не интенсивность эпидемииДереккөз: ҚР ДСМ ҚТДИҒО, 2025 · Абсолютті сандар халық санын көрсетеді, эпидемияның қарқындылығын емесSource: NCDI MH RK, 2025 · Absolute figures reflect population size, not epidemic intensity
Распространённость ВИЧ по районам Алматы — 01.04.2026 (на 100 тыс. населения)Алматы аудандары бойынша АИТВ таралуы — 01.04.2026 (100 мың халыққа шаққанда)HIV prevalence by district in Almaty — 01.04.2026 (per 100,000 population)
Турксибский район — 968,4 на 100 тыс. — почти в пять раз выше, чем Наурызбайский (196,7). Турксиб исторически является районом с высокой долей рабочего класса и более высоким уровнем уязвимости среди ключевых групп населения.Түрксіб ауданы — 100 мыңға 968,4 — Наурызбайдан (196,7) шамамен бес есе жоғары. Түрксіб тарихи тұрғыдан жұмысшы табының жоғары үлесі бар аудан және негізгі халық топтары арасында осалдықтың жоғары деңгейімен ерекшеленеді.Turksib district — 968.4 per 100,000 — is nearly five times higher than Nauryzbaу (196.7). Turksib is historically a working-class district with a higher vulnerability among key population groups.
Источник: Центр СПИД г. Алматы, апрель 2026Дереккөз: Алматы қ. ЖҚТБ орталығы, 2026 сәуірSource: Almaty AIDS Center, April 2026
02
Пути передачиБерілу жолдарыTransmission routes
18 лет трансформации эпидемииЭпидемияның 18 жылдық өзгерісі18 years of epidemic transformation
В 2008 году инъекционные наркотики объясняли 66% случаев. К I кварталу 2026 года эта доля упала до 9,2%, а гетеросексуальный путь занял 70,8%. Одновременно доля гомосексуальных контактов выросла с 0,6% до 14,6%.2008 жылы инъекциялық есірткі жағдайлардың 66% түсіндірді. 2026 жылдың I тоқсанына қарай бұл үлес 9,2%-ға дейін төмендеді, ал гетеросексуалдық жол 70,8% алды. Сонымен қатар гомосексуалдық байланыстардың үлесі 0,6%-дан 14,6%-ға дейін өсті.In 2008, injection drug use accounted for 66% of cases. By Q1 2026, this share fell to 9.2%, while heterosexual transmission reached 70.8%. The share of same-sex transmission rose from 0.6% to 14.6%.
Динамика путей передачи ВИЧ у взрослых, 2008–I кв. 2026 (%)Ересектер арасындағы АИТВ берілу жолдарының динамикасы, 2008–2026 I тоқ. (%)HIV transmission route trends among adults, 2008–Q1 2026 (%)
Снижение доли инъекционного пути не означает исчезновения рискованного поведения — оно меняет форму. Переход на синтетические наркотики (не инъекционные) частично объясняет статистику, но при этом создаёт новые сложности для профилактических программ, разработанных под прежнюю модель передачи.Инъекциялық жолдың үлесінің төмендеуі тәуекелді мінез-құлықтың жоғалуын білдірмейді — ол формасын өзгертеді. Синтетикалық есірткіге (инъекциялық емес) өту статистиканы ішінара түсіндіреді, бірақ алдыңғы берілу моделіне арналған профилактикалық бағдарламалар үшін жаңа күрделіліктер тудырады.The decline in injection transmission does not mean risky behaviour is disappearing — it is changing form. The shift to synthetic (non-injectable) drugs partly explains the statistics, but creates new challenges for prevention programmes designed for the older transmission model.
Источник: КНЦДИЗ МЗ РК · Данные за I кв. 2026 предварительныеДереккөз: ҚР ДСМ ҚТДИҒО · 2026 I тоқ. деректері алдын алаSource: NCDI MH RK · Q1 2026 data are preliminary
Пути передачи среди женщин (2022)Әйелдер арасындағы берілу жолдары (2022)Transmission routes among women (2022)
85% заражений среди женщин — гетеросексуальный контакт. Это означает, что женщины чаще инфицируются от партнёра, а не в результате собственного рискованного поведения, что ограничивает их возможности для самозащиты.Әйелдер арасындағы жұқтырулардың 85% — гетеросексуалдық байланыс. Бұл әйелдер жиі өз тәуекелді мінез-құлқы салдарынан емес, серіктестен жұқтыратынын білдіреді, бұл олардың өзін қорғау мүмкіндіктерін шектейді.85% of infections among women occur through heterosexual contact. This means women are more often infected by a partner rather than through their own risk behaviour — which limits their ability to protect themselves.
Источник: ЮНЭЙДС, Гендерная оценка, 2023Дереккөз: ЮНЭЙДС, Гендерлік бағалау, 2023Source: UNAIDS Gender Assessment, 2023
Социальный портрет человека с ВИЧАИТВ-мен адамның әлеуметтік портретіSocial portrait of a person with HIV
До 20152015 жылға дейінBefore 2015
Потребители инъекционных наркотиковИнъекциялық есірткі тұтынушыларInjection drug users
Секс-работникиЖыныстық қызметкерлерSex workers
Лица в местах лишения свободыБас бостандығынан айрылған адамдарPeople in prison
СейчасҚазірNow
Мужчины 30–49 лет с постоянным доходомТұрақты табысы бар 30–49 жастағы ерлерMen aged 30–49 with steady income
Образованные, социально адаптированныеБілімді, әлеуметтік бейімделгенEducated and socially integrated
Незащищённые половые контактыҚорғанылмаған жыныстық байланыстарUnprotected sexual contacts
По данным Центров СПИД Алматы и Астаны, 2023Алматы және Астана ЖҚТБ орталықтарының деректері бойынша, 2023Based on data from Almaty and Astana AIDS Centers, 2023
03
ДемографияДемографияDemographics
Кто живёт с ВИЧ в КазахстанеҚазақстанда АИТВ-мен кім өмір сүредіWho is living with HIV in Kazakhstan
Шесть из десяти людей с ВИЧ — мужчины. Наибольшая концентрация новых случаев — в возрастной группе 30–39 лет. При этом 21% казахстанцев ежегодно проходит тестирование — вдвое выше минимума ВОЗ.АИТВ-мен ауыратындардың алты оның — еркектер. Жаңа жағдайлардың ең жоғары шоғырлануы 30–39 жас тобында. Сонымен бірге қазақстандықтардың 21%-ы жыл сайын тестілеуден өтеді — бұл ЖЫО минимумынан екі есе жоғары.Six out of ten people with HIV are men. The highest concentration of new cases is in the 30–39 age group. At the same time, 21% of Kazakhstanis are tested annually — twice the WHO minimum.
Гендерное распределение среди ЛЖВАИТВ-мен өмір сүретіндер арасындағы гендерлік бөлуGender distribution among PLHIV
61,7%
МужчиныЕрлерMen
18 740
38,3%
ЖенщиныӘйелдерWomen
12 244
Гендерный разрыв постепенно сокращается: ещё несколько лет назад доля женщин среди новых случаев была ниже 30%. Рост до 38,3% отражает смещение эпидемии от инъекционного к половому пути — при котором женщины более уязвимы.Гендерлік алшақтық біртіндеп қысқаруда: бірнеше жыл бұрын жаңа жағдайлар арасындағы әйелдер үлесі 30%-дан төмен болды. 38,3%-ға дейін өсу эпидемияның инъекциялықтан жыныстық жолға ауысуын көрсетеді — бұл жолда әйелдер осалырақ.The gender gap is gradually narrowing: a few years ago women accounted for less than 30% of new cases. The rise to 38.3% reflects the epidemic's shift from injection to sexual transmission — where women are more vulnerable.
Источник: Министерство здравоохранения РКДереккөз: ҚР Денсаулық сақтау министрлігіSource: Ministry of Health of Kazakhstan
Новые случаи ВИЧ по возрасту и полу — 2022Жас және жыныс бойынша жаңа АИТВ жағдайлары — 2022New HIV cases by age and sex — 2022
Группа 30–39 лет — пик эпидемии. Это экономически активное население, что несёт дополнительную нагрузку на систему здравоохранения и производительность труда. Важно, что молодёжь 15–19 лет представлена минимально — результат профилактической работы с подростками.30–39 жас тобы — эпидемияның шыңы. Бұл экономикалық белсенді халық, бұл денсаулық сақтау жүйесіне және еңбек өнімділігіне қосымша жүктеме береді. Маңыздысы, 15–19 жастағы жастар өте аз — бұл жасөспірімдермен профилактикалық жұмыстың нәтижесі.The 30–39 age group is the epidemic peak. This is economically active population, placing additional burden on the healthcare system and labour productivity. Notably, youth aged 15–19 are minimally represented — a result of adolescent prevention work.
Источник: ЮНЭЙДС, Гендерная оценка, 2023Дереккөз: ЮНЭЙДС, Гендерлік бағалау, 2023Source: UNAIDS Gender Assessment, 2023
Охват тестированием на ВИЧ — сравнение с нормой ВОЗАИТВ-ға тестілеумен қамту — ЖЫО нормасымен салыстыруHIV testing coverage — comparison with WHO benchmark
10%
Минимум ВОЗЖЫО минимумыWHO minimum
21%
Казахстан 2024Қазақстан 2024Kazakhstan 2024
25–28%
г. Астана (ежегодно)Астана қ. (жыл сайын)Astana city (annually)
В 2024 году в Казахстане проведено 4,64 млн исследований на ВИЧ — каждый пятый житель страны. Это вдвое выше минимального порога ВОЗ. Астана ежегодно тестирует четверть населения, что позволяет раньше выявлять случаи и снижать запоздалую диагностику.2024 жылы Қазақстанда 4,64 млн АИТВ-зерттеу жүргізілді — елдің әр бесінші тұрғыны. Бұл ЖЫО минимальды шегінен екі есе жоғары. Астана жыл сайын халықтың төрттен бірін тестілейді, бұл жағдайларды ертерек анықтауға және кешіктірілген диагностиканы азайтуға мүмкіндік береді.In 2024, Kazakhstan conducted 4.64 million HIV tests — one in five residents. This is twice the WHO minimum threshold. Astana tests a quarter of its population annually, enabling earlier detection and reducing late diagnosis.
Источник: Власть.кз, 2025; Центр СПИД Астаны, 2023 · В 2024 году в РК проведено 4 640 942 исследования на ВИЧДереккөз: Власть.kz, 2025; Астана ЖҚТБ орталығы, 2023 · 2024 жылы ҚР-да 4 640 942 АИТВ-зерттеу жүргізілдіSource: Vlast.kz, 2025; Astana AIDS Center, 2023 · Kazakhstan conducted 4,640,942 HIV tests in 2024
04
Гендерный разрезГендерлік кесікGender dimension
Барьеры, с которыми сталкиваются женщиныӘйелдер тап болатын кедергілерBarriers faced by women
Данные гендерной оценки ЮНЭЙДС 2023 года фиксируют системные нарушения прав женщин с ВИЧ при получении медицинской помощи в Казахстане.ЮНЭЙДС-тің 2023 жылғы гендерлік бағалау деректері Қазақстанда АИТВ-мен ауыратын әйелдердің медициналық көмек алудағы жүйелік құқық бұзушылықтарын тіркейді.UNAIDS 2023 gender assessment data records systemic rights violations faced by women with HIV when accessing healthcare in Kazakhstan.
10,1%
женщин с ВИЧ получили отказ в медицинской помощи из-за ВИЧ-статуса за последние 12 месяцевАИТВ-мен ауыратын әйелдер соңғы 12 айда мәртебесіне байланысты медициналық көмектен бас тартылдыof women with HIV were denied medical care due to their HIV status in the past 12 months
12,8%
ВИЧ-статус раскрыт медработниками без согласия пациенткимедициналық қызметкерлер АИТВ мәртебесін келісімсіз аштыhad their HIV status disclosed by health workers without consent
54%
избегают районных поликлиник из страха огласки и стигматизациижария болу мен стигматизациядан қорқып аудандық емханаларды айналып өтедіavoid local clinics due to fear of disclosure and stigmatisation
16,9%
откладывали начало АРТ, чтобы партнёр или семья не узнали о статусесеріктесі немесе отбасы мәртебені білмесін деп АРТ бастауды кейінге қалдырдыdelayed starting ART to prevent partner or family from learning their status
1,9%
стерилизация проведена без ведома или согласия пациенткистерилизация пациенттің білімінсіз немесе келісімінсіз жасалдыsterilisation performed without the patient's knowledge or consent
30,8%
секс-работниц сообщили о раскрытии ВИЧ-статуса без согласия — наивысший показатель среди всех группжыныстық қызметкерлер келісімсіз АИТВ мәртебесінің ашылғанын хабарлады — барлық топтар арасындағы ең жоғары көрсеткішsex workers reported HIV status disclosure without consent — the highest rate among all groups
Страх огласки — один из главных факторов, препятствующих женщинам вовремя начать лечение. Каждая шестая откладывает терапию или избегает поликлиники не потому, что не хочет лечиться, а потому что не доверяет системе. Это не только этическая проблема — это разрыв в охвате лечением, который влияет на эффективность ответных мер на эпидемию.Жария болу қорқынышы — әйелдерге уақытында емдеуді бастауға кедергі болатын негізгі факторлардың бірі. Алтыдан бір әйел ем қабылдауды немесе емхананы болдырмайды, өйткені емделгісі келмейтіндіктен емес, жүйеге сенбейтіндіктен. Бұл тек этикалық мәселе ғана емес — бұл эпидемияға ден қою тиімділігіне әсер ететін емдеумен қамтудағы олқылық.Fear of disclosure is one of the main barriers preventing women from starting treatment on time. One in six delays therapy or avoids a clinic not because she does not want treatment, but because she does not trust the system. This is not only an ethical problem — it is a gap in treatment coverage that affects the effectiveness of the epidemic response.
Источник: Гендерная оценка национальных ответных мер на ВИЧ, ЮНЭЙДС, Казахстан, 2023Дереккөз: АИТВ-ға ұлттық ден қою шараларына гендерлік бағалау, ЮНЭЙДС, Қазақстан, 2023Source: Gender assessment of national HIV responses, UNAIDS, Kazakhstan, 2023
Охват АРТ растёт, но неодинаков между группамиАРТ қамтуы өсуде, бірақ топтар арасында тең емесART coverage is growing, but uneven across groups
Число пациентов на АРТ в Алматы утроилось с 2016 по 2026 год. Охват среди секс-работников остаётся самым низким — 72%, при том что среди заключённых он достигает 94%.Алматыдағы АРТ-тегі пациенттер саны 2016 жылдан 2026 жылға дейін үш есеге өсті. Жыныстық қызметкерлер арасындағы қамту ең төмен — 72%, ал сотталғандар арасында 94%-ға жетеді.The number of patients on ART in Almaty tripled from 2016 to 2026. Coverage among sex workers remains the lowest at 72%, while among prisoners it reaches 94%.
Охват АРТ и неопределяемая вирусная нагрузка — г. Алматы, 2016–I кв. 2026АРТ қамтуы және анықталмайтын вирустық жүктеме — Алматы қ., 2016–2026 I тоқ.ART coverage and undetectable viral load — Almaty, 2016–Q1 2026
К I кварталу 2026 года 5 430 человек в Алматы получают АРТ, из них 4 501 достигли неопределяемой вирусной нагрузки — это 83%. Такой человек перестаёт быть источником передачи вируса. Рост числа таких пациентов — один из ключевых факторов снижения заболеваемости на 14,4% в 2025 году.2026 жылдың I тоқсанына қарай Алматыда 5 430 адам АРТ алады, олардың 4 501-і анықталмайтын вирустық жүктемеге жетті — бұл 83%. Мұндай адам вирусты беру көзі болудан тоқтайды. Мұндай пациенттер санының өсуі — 2025 жылы аурушаңдықтың 14,4%-ға төмендеуінің негізгі факторларының бірі.By Q1 2026, 5,430 people in Almaty receive ART, of whom 4,501 have achieved an undetectable viral load — 83%. Such a person ceases to be a source of transmission. The growing number of such patients is one of the key factors behind the 14.4% decline in incidence in 2025.
Источник: Центр по профилактике и борьбе со СПИД г. Алматы (gcaids.kz)Дереккөз: Алматы қ. ЖҚТБ-мен күрес және алдын алу орталығы (gcaids.kz)Source: Almaty AIDS Prevention and Control Center (gcaids.kz)
Охват АРТ по ключевым группам, 2022 (сортировка по убыванию)Негізгі топтар бойынша АРТ қамтуы, 2022 (кему бойынша)ART coverage by key population group, 2022 (sorted descending)
Секс-работники — группа с наименьшим охватом АРТ (72%), несмотря на то что 95% из них — женщины, наиболее уязвимые к нарушениям прав в системе здравоохранения. Барьеры для этой группы носят не медицинский, а социальный характер.Жыныстық қызметкерлер — АРТ қамтуы ең төмен топ (72%), олардың 95%-ы денсаулық сақтау жүйесіндегі құқық бұзушылықтарға ең осал әйелдер болғанына қарамастан. Бұл топқа кедергілер медициналық емес, әлеуметтік сипатта.Sex workers have the lowest ART coverage (72%), even though 95% of them are women, who are most vulnerable to rights violations within the healthcare system. The barriers for this group are social, not medical, in nature.
Источник: ЮНЭЙДС, Гендерная оценка, 2023Дереккөз: ЮНЭЙДС, Гендерлік бағалау, 2023Source: UNAIDS Gender Assessment, 2023
Каскад помощи при ВИЧ — РК, 2024АИТВ-ға медициналық көмек каскады — ҚР, 2024HIV care cascade — Kazakhstan, 2024
83%
Знают
о статусеМәртебесін
біледіKnow
status
90%
Получают
АРТАРТ
аладыOn
ART
92%
Неопред.
нагрузкаАнықталмайтын
жүктемеUndetectable
VL
Казахстан близок к целевым показателям ЮНЭЙДС «95-95-95». Слабое звено — первый уровень: 17% людей, живущих с ВИЧ, не знают о своём статусе. Именно они — основные источники неконтролируемой передачи вируса.Қазақстан ЮНЭЙДС-тің «95-95-95» мақсатты көрсеткіштеріне жақын. Әлсіз буын — бірінші деңгей: АИТВ-мен өмір сүретіндердің 17%-ы өз мәртебесін білмейді. Олар дәл бақылаусыз вирус берудің негізгі көздері.Kazakhstan is close to UNAIDS's 95-95-95 targets. The weak link is the first level: 17% of people living with HIV do not know their status. They are the primary sources of uncontrolled virus transmission.
Источник: Власть.кз / Комитет санэпидконтроля МЗ РК, 2025Дереккөз: Власть.kz / ҚР ДСМ санитарлық-эпидемиологиялық бақылау комитеті, 2025Source: Vlast.kz / Sanitary-Epidemiological Control Committee MH RK, 2025
Государственные расходы на ВИЧ — РК, 2022 (тыс. USD, сортировка по убыванию)АИТВ-ға мемлекеттік шығындар — ҚР, 2022 (мың USD, кему бойынша)Government HIV expenditure — Kazakhstan, 2022 (thousand USD, sorted descending)
Почти половина всех расходов приходится на закупку антиретровирусных препаратов ($19,3 млн) — это правильный приоритет с точки зрения доказательной медицины. При этом расходы на социальную защиту ($160 тыс.) и мобилизацию сообществ ($108 тыс.) составляют менее 1% от бюджета, что не соответствует масштабу социальных барьеров, зафиксированных в гендерной оценке.Барлық шығындардың жартысына жуығы антиретровирустық препараттарды сатып алуға жұмсалады ($19,3 млн) — дәлелдерге негізделген медицина тұрғысынан бұл дұрыс басымдық. Сонымен бірге әлеуметтік қорғауға ($160 мың) және қоғамдастықты жұмылдыруға ($108 мың) жұмсалатын шығындар бюджеттің 1%-дан азын құрайды, бұл гендерлік бағалауда тіркелген әлеуметтік кедергілердің ауқымына сәйкес келмейді.Nearly half of all spending goes to purchasing antiretroviral drugs ($19.3M) — the right priority from an evidence-based medicine perspective. Yet spending on social protection ($160K) and community mobilisation ($108K) amounts to less than 1% of the budget, which does not match the scale of social barriers recorded in the gender assessment.
Источник: ЮНЭЙДС, Гендерная оценка, 2023 · Общий объём — 22,5 млрд тенге (88,8% республиканский бюджет + 11,2% международные доноры)Дереккөз: ЮНЭЙДС, Гендерлік бағалау, 2023 · Жалпы көлем — 22,5 млрд теңге (88,8% республикалық бюджет + 11,2% халықаралық донорлар)Source: UNAIDS Gender Assessment, 2023 · Total: 22.5 billion KZT (88.8% state budget + 11.2% international donors)